Skákþáttur Morgunblaðsins

Kínverskar drottningarfórnir

Eftir

24. desember, 2022

1444

a24b2174-ea45-4783-81fa-9624e7a9b194 — Ljósmynd/Birkir Karl Sigurðsson

Kínverskar drottningarfórnir – eru þær eitthvað frábrugðnar öðrum drottningarfórnum? Áreiðanlega ekki, en greinarhöfundur hefur samt alltaf tekið góða og gilda skýringu sem ágætur félagi minn bar fram fyrstur manna; að munurinn lægi í því að á undan drottningarfórn Kínverjanna mætti stundum greina bjölluhljóm. Sá tónn var sannarlega gefinn strax í fyrstu umferð ólympíumótsins í Buenos Aires 1978 en þá töpuðu Íslendingar nokkuð óvænt fyrir Kínverjum sem voru að tefla á sínu fyrsta ólympíumóti. Hollendingurinn Jan Hein Donner var eitthvað að sniglast í kringum borð okkar og lét ummæli falla sem voru eitthvað á þá leið eftir tap Guðmundar Sigurjónssonar á 1. borði að það væri útilokað fyrir stórmeistara að tapa fyrir skákmanni frá Kína. Hvort hann taldi sig með því hafa fengið einhvers konar uppreisn eftir að hafa tapað fyrir Guðmundi á Ólympíumótinu í Lugano ’68 skal ósagt látið. Hitt er svo annað mál að nokkrum dögum síðar horfðu þeir Jan Timman og Max Euwe forseti FIDE furðu lostnir á „orðhákinn mikla“ fá upp þessa stöðu í viðureign Hollendinga og Kínverja:

Ólympíumótið í Buenos Aires 1978; 8. umferð: (STÖÐUMYND 1)

Liu Wenzhe – Donner

16. Dxg6+ Kxg6 17. Bh5+ Kh7 18. Bf7+ Bh6 19. g6+ Kg7 20. Bxh6+

– og svartur gafst upp því mátið er óverjandi, 20. … Kh8 21. Bg7+! Kxg7 22. Hh7 mát.

Með þessari skák óx orðspor Kínverja á leikfléttusviðinu. Við lærðum okkar lexíu og unnum Kínverja örugglega á ólympíumótunum árin 1980, 1984 og 1988. En fremsti stórmeistari Rúmena, Gheorghiu, virtist hafa staðið af sér allar atlögur í Luzern fjórum árum síðar en gáði ekki að sér:

Óympíumótið í Luzern 1982; (STÖÐUMYND 2)

– Sjá stöðumynd 2 –

Gheorghiu – Liu Wenzhe

Eftir einfalda liðskipan, 24. Bd2, er ljóst að sókn svarts hefur runnið út í sandinn. En hvað er að því að hirða f5-peðið?

24. Dxf5?? Dg1+!

– og Gheorghiu gafst upp því að 25. Kxg1 er svarað með 25. … He1 mát!

Í dag er enginn ágreiningur um að Liren Ding, sem á næsta ári mun tefla um heimsmeistaratitilinn við Jan Nepomniachchi, á eina glæsilegustu fórnarskák sem um getur í skáksögunni. Drottningarfórnin í byrjun tafls var í raun aðeins forleikur þess sem á eftir kom en þá rak hver fórnin aðra:

Flokkakeppni í Kina 2017:

Jinshin Bai – Liren Ding

Nimzo-indversk vörn

1. d4 Rf6 2. c4 e6 3. Rc3 Bb4 4. Rf3 0-0 5. Bg5 c5 6. e3 cxd4 7. Dxd4 Rc6 8. Dd3 h6 9. Bh4 d5 10. Hd1 g5 11. Bg3 Re4 12. Rd2 Rc5 13.Dc2 d4 14. Rf3 e5 15. Rxe5(STÖÐUMYND 3)

15. … dxc3!