Fyrir 40 árum, nánar tiltekið þann 18. júlí 1978, hófst í borginni Baguio á Filippseyjum heimsmeistaraeinvígi Anatolí Karpovs og Viktors Kortsnoj. Sá fyrrnefndi var handhafi krúnunnar en andstæðingurinn sem var 20 árum eldri maður hafði við lok IBM-skákmótsins í Hollandi gengið inn á lögreglustöð í Amsterdam og beðist hælis sem pólitískur flóttamaður. Heimsmeistaraeinvígið í skák hafði ekki verið haldið síðan Spasskí og Fischer tefldu í Reykjavík sumarið 1972 og mikil eftirvænting lá í loftinu.
Anatolí Karpov hafði orðið heimsmeistari án keppni árið 1975 en Kortsnoj sem alltaf hafði staðið í skugganum af Spasskí, Petrosjan Tal vann gömlu félagana næsta auðveldlega í áskorendaeinvígjunum 1977.
Einvígið á Filippseyjum stóð í þrjá mánuði. Þeir mættu til Filippseyja með fríðan flokk aðstoðarmanna. Í hópi alls þess fólks vakti langmesta athygli rússneski dulsálfræðingurinn Vladimir Zoukhar sem var fenginn til að sitja framarlega við sviðið og stara á hnakkadrambið á Kortsnoj. Kortsnoj, sem var greinilega viðbúinn harðvítugu taugastríði, mætti til leiks „vopnaður“ spegilgleraugum, en Karpov átti það til að horfa rannsakandi í augu mótstöðumanna sinna. Þá lét Kortsnoj flytja með flugvél sérstakan stól sem minnti mjög á þann sem Fischer hafði beðið um að yrði á sviðinu í Laugardalshöll ’72.
Fyrst í stað var það baráttan á borðinu sem hélt athygli manna fanginni þó það ætti eftir að breytast þegar fram í sótti, einkum eftir að Karpov neitaði að taka í hönd Kortsnojs við upphaf áttundu skákar einvígisins. Fyrstu sjö skákunum lauk með jafntefli en teflt var upp á sex sigra. Biðstaðan í sjöundu skákinni var ein sú eftirminnilegasta í öllu einvíginu:
Kortsnoj – Karpov
Skákskýrendum um allan heim bar flestum saman um að staða Kortsnojs væri vonlaus en þegar biðleikur Kortsnojs var tekinn upp úr umslaginu kom…
42. Dh8+
…og keppendur sömdu um jafntefli! Upp varð fótur og fit og enginn gat útskýrt hvers vegna en þá kom á daginn að eftir margra klukkustunda rannsóknir hafði Ísraelsmaðurinn Jacob Murey fundið magnaða björgun í stöðunni sem kemur upp eftir 42. … Kf7 43. Dh7+ Ke8 44. Dg8+ Kd7 45. Hxd3+ Kc8 46. Hxd8+ Bxd8 47. Kg1!!
Rannsóknir sem studdar hafa verið af tölvuútreikningum leiða í ljós að svartur getur ekki unnið þessa stöðu. Þegar fram í sótti virtist Karpov ætla að síga fram úr. Jafnt var eftir 12 skákir en þá vann Karpov tvær skákir í röð. Kortsnoj gaf sig hvergi og í 17. skák virtist hann sigurbraut en í tímahrakinu gerðist þetta:
Kortsnoj – Karpov
Svartur hótar máti á c1 og Kortsnoj gáði ekki að sér.
39. Ha1?? Rf3+!
– og mát blasir við eftir 40. gxf3 Hg6+ og 41. … Rf2 mát.
Þegar Karpov vann 27. skákina var staðan 5:2 og hann þurfti aðeins einn sigur til viðbótar. Kortsnoj sýndi fádæma keppnishörku og vann þrisvar í löngum endatöflum og jafnaði metin. Staðan var 5:5. Nú er þetta bara lotterí, sagði Kortsnoj við aðstoðarmenn sína. Hann tefldi byrjun skákar nr. 32 ónákvæmt og lenti í krappri vörn og tímahraki. Skákin fór í bið en þann 18. október gafst Kortsnoj upp án þess að tefla og Karpov vann 6:5 með 25 jafnteflum og hélt heimsmeistaratitlinum næstu þrjú árin.
Skákþættir Helga Ólafssonar í Morgunblaðinu birtast viku síðar á Skák.is. Þessi skákþáttur birtist 21. júlí 2018.
